در ادامه فرآیند تدوین سند پیشرفت شهرستان لنگرود، مصاحبه‌های مرحله مسئله‌شناسی اولیه توسط اعضای گروه ایران مهربان و همراهی محمود لشگری راهبر شهرستان تکمیل و جمع‌بندی شد و فرآیند وارد مرحله «۵ چرا» شد.
ادامه مسئله‌شناسی اولیه جهت ورود به مرحله ریشه‌یابی
مصاحبه‌های مسئله‌شناسی اولیه شهرستان لنگرود با حضور اعضای گروه ایران مهربان تکمیل و محتوای به‌دست‌آمده از این گفت‌وگوها جمع‌بندی شد. با پایان این بخش، فرآیند تدوین سند وارد مرحله‌ای شده است که تمرکز آن بر بررسی عمیق‌تر مسائل و شناخت عوامل شکل‌دهنده آن‌هاست.
در الگوی مسئله‌شناسی همپا، برای ریشه‌یابی مسائل از روش ۵ چرا استفاده می‌شود. این روش کمک می‌کند بررسی مسئله در سطح توصیف اولیه متوقف نشود و زنجیره‌ای از علت‌ها مورد بررسی قرار گیرد.
۵ چرا چگونه به ریشه مسئله می‌رسد؟
در این روش، ابتدا مسئله مورد نظر به‌صورت دقیق صورت‌بندی می‌شود. سپس درباره علت وقوع آن سؤال «چرا؟» مطرح شده و پاسخ ثبت می‌شود. در مرحله بعد، همین سؤال درباره پاسخ قبلی تکرار می‌شود و این روند ادامه پیدا می‌کند تا مشخص شود علت بیان‌شده همچنان یک نشانه یا علت سطحی است یا به ریشه مسئله نزدیک شده‌ایم.
بنابراین «۵ چرا» به معنای الزاماً پنج بار پرسیدن یک سؤال نیست. در الگوی همپا، این فرآیند تا جایی ادامه پیدا می‌کند که احساس شود علت ریشه‌ای مسئله شناسایی شده است؛ به همین دلیل ممکن است برای یک مسئله کمتر یا بیشتر از پنج مرحله نیاز باشد.
چرا ریشه‌یابی در سند پیشرفت اهمیت دارد؟
شناخت یک مسئله بدون شناخت عوامل شکل‌دهنده آن، تصویر کاملی برای برنامه‌ریزی ایجاد نمی‌کند. برای مثال، اگر یک وضعیت نامطلوب صرفاً به‌عنوان «مسئله» ثبت شود، هنوز مشخص نیست چه عواملی آن را ایجاد کرده یا استمرار آن را ممکن کرده‌اند.
روش ۵ چرا کمک می‌کند این لایه‌های پنهان‌تر بررسی شوند و مسئله از سطح یک عنوان یا نشانه، به مجموعه‌ای از عوامل و روابط علّی قابل بررسی تبدیل شود. خروجی این مرحله می‌تواند در مراحل بعدی تحلیل و طراحی مسیر حل مسئله مورد استفاده قرار گیرد.
در الگوی نقشه‌های پیشرفت منطقه‌ای نیز مسئله‌شناسی به‌عنوان مکمل نگاه کلان به پیشرفت، برای شناخت نقاط ضعف و ویژگی‌های خاص هر منطقه به کار گرفته می‌شود؛ زیرا ریشه مسائل در مناطق مختلف یکسان نیست.
